DU HỌC SINH - NGUỒN LỰC MỚI

Đang thực sự có một thế hệ trí thức Việt trẻ tầm cỡ và một làn sóng văn hóa trẻ được tạo nên từ những con người trẻ dám theo đuổi lý tưởng và ước mơ; trong đó, du học sinh là một bộ phận quan trọng. Họ nói về tri thức trẻ thế hệ của mình là ai, cần gì, đang ở đâu?

Trí thức trẻ Việt - Phải có TƯ TƯỞNG PHÁT TRIỂN
Giá trị cao nhất với người được định danh "tri thức trẻ" là tư tưởng phát triển. Vậy, thế nào là tư tưởng phát triển? Tư tưởng, theo tôi là những nhận định, những quan điểm có tính chiến lược dài hạn, hay nói cách khác là nhận thức được nâng lên một tầm khái quát và lột tả được giá trị cốt lõi để định hướng cho cả một nhóm vấn đề lớn.
Tại sao nói những người Việt trẻ đang dần định hình được tư tưởng phát triển và càng ngày càng có nhiều người ý thức được rõ ràng về việc này?

   Từ trái qua: Nguyễn Lâm Dũng, Phạm Đức Trung (áo đỏ) và Dương Quỳnh Hoa
Đó là Phạm Đức Trung, cựu du học sinh cao học chuyên sâu về xây dựng tại khoa Bê tông cốt thép và Dự ứng lực của Trung tâm Chuyên sâu lĩnh vực xây dựng (CHEC – Pháp) đã có hơn một năm làm việc tại Pháp.
Anh tỏ ra rất tâm huyết về mục đích mà anh cùng một số bạn bè du học sinh khác đặt ra cho công ty Giải pháp Kết cấu Toàn cầu (GSSC) của mình: “Mục đích của GSSC là phô bày khả năng và trí tuệ trẻ Việt Nam ra thị trường trí tuệ nước ngoài.
Đối tác và khách hàng của chúng tôi là các công ty thiết kế châu Âu. Mặc dù chỉ làm việc qua điện thoại và internet nhưng công việc luôn luôn đảm bảo tiến độ, độ chính xác và sự hài lòng từ phía khách hàng. Mô hình này không mới vì mang nhiều đặc tính dịch vụ thuê ngoài (outsourcing); nhưng đối với chúng tôi nó đem lại cơ hội toàn cầu cho trí tuệ trẻ Việt Nam.
Chúng tôi không chỉ được phát triển cùng những chuyên gia hàng đầu thế giới mà vẫn được đóng góp được rất tích cực cho những vận động đang diễn ra tại Việt Nam. Như nhiều bạn trẻ đang say mê với ước mơ, hoài bão của mình, chúng tôi có niềm tin mãnh liệt vào tố chất con người, nhất là giới trẻ Việt Nam”.
Xuất phát điểm là “trí thức nông dân” như anh nói, Trung đã phải phấn đấu nhiều hơn nhiều bạn bè khác để đơn giản đến được xuất phát điểm mà những bạn bè đó có, chưa nói đến việc thực sự bứt phá để vươn lên vị thế làm chủ được tư tưởng và định hướng phát triển của mình như hiện nay. Cơ hội đến với Trung có lẽ đã mở ra từ lúc chàng trai 25 tuổi này có được một định hướng đúng đắn về con đường phía trước.

Cũng tương tự, Nguyễn Lâm Dũng, cựu du học sinh đã từng học khắp 3 châu: Đại học tại Monash và Melbourne - Australia; Babson College – Boston (Mỹ); MBA tại HEC School of Management tại Paris (Pháp) và Manchester Business School tại Manchester (Anh),  thực sự hài lòng đối với cơ hội làm việc tại Việt Nam của mình. Anh hiện đang là Phó tổng Giám đốc của Công ty chứng khoán Habubank.

Bận rộn nhưng Dũng luôn cảm thấy mọi thứ mới mẻ và đầy say mê vì theo anh, việc phụ trách phát triển dịch vụ tư vấn tài chính công ty thực sự hợp với anh và không phải ai cũng có được điều này nếu họ không thực sự hiểu mình phù hợp với công việc gì và nỗ lực phấn đấu liên tục để đạt được điều đó.
Cuộc trao đổi đối với Dũng rất thú vị. Phong cách trẻ trung với mái tóc đinh dựng rất thời trang và một nụ cười tươi rói, Dũng làm tôi tin vào một sức trẻ thật sự khỏe khoắn và năng động. Nhiều người nghĩ, làm việc trong lĩnh vực Ngân hàng nói riêng và Tài chính nói chung cần phải có một phong cách thật “công sở”.
Tuy nhiên, với Dũng, anh làm chủ được cái định nghĩa khô cứng về “công sở” ấy để biến nó thành một sự trẻ trung và tươi mới. Sống quá lâu ở nước ngoài nhưng về Việt Nam, Dũng không gặp khó khăn gì khi xây dựng sự nghiệp vì anh đã là một trong những người biết dành nhiều thời gian để nghĩ về con đường dài hạn, về “tư tưởng phát triển” mà trong đó, các giá trị thiết thân được xây dựng và liên tục củng cố.
Với Dũng, không chỉ có một hoặc hai giá trị tóm gọn, mà phải là cả một tổng hòa các giá trị được xây dựng xung quanh một hệ tư tưởng xuyên suốt và chiến lược.

Trí thức Việt trẻ - Phát triển có MỤC TIÊU
Có tư tưởng phát triển tốt rồi, để cụ thể hóa nó thì cần phải có mục tiêu phát triển rõ ràng. Trên thực tế, xác định mục tiêu là đúng và cần thiết trong mọi việc từ đơn giản đến phức tạp. Tuy nhiên, trong định hướng nghề nghiệp thì điều này cần phải đặt ra ở mức độ quan trọng hơn nhiều.

Mục tiêu của phát triển mà trí thức Việt trẻ mà tôi đã có cơ hội chứng kiến quả thật muôn hình vạn trạng. Người thì xác định rõ ràng, đó là tiền. Người thì nhìn xa hơn, đó là kinh nghiệm làm việc và kiến thức chuyên môn. Người thì đặt rộng hơn, đó là cơ hội nghề nghiệp lâu dài. Người thì đơn giản là vì sự nghiệp của gia đình đã sẵn là như vậy.
Quá nhiều mục tiêu khác nhau với các thứ bậc ưu tiên cho các giá trị khác nhau. Tuy nhiên, tôi cho rằng, dù thế nào thì mục tiêu phát triển cũng phải phù hợp và là một bộ phận không thể tách rời của tư tưởng phát triển.
Với những du học sinh mà tôi có cơ hội nói chuyện, mọi người đều thống nhất một cái nhìn là nên ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp một thời gian để cọ sát kinh nghiệm làm việc thực tế của nước ngoài và mang về ứng dụng tại Việt Nam.
Đồng thời, khi về nước cũng cần liên tục trau dồi và bổ sung kiến thức mới để bắt kịp với tiến triển của quốc tế. Nếu có điều kiện thì các khóa học ngắn hạn, các khóa họp tại nước ngoài cũng là những cơ hội rất tốt để mở rộng thêm tầm nhìn và mối quan hệ.
Như vậy, có thể nói rằng, mục tiêu phát triển nên là tổng hòa giữa mục tiêu cá nhân và mục tiêu công việc chung. Có như vậy, cá nhân đó mới có thể tồn tại lâu dài trong việc theo đuổi mục tiêu và đồng thời, xây dựng được một cơ chế làm việc gắn bó cùng có lợi với tổ chức hoặc công ty họ làm.
Có như vậy, cá nhân đó mới có thể cụ thể hóa được những khái niệm trừu tượng được học như mục tiêu cá nhân (personal goal), làm việc theo nhóm (team-work), văn hóa công ty (corporate culture)… thành những hàm biến giúp cho sự thăng tiến và phát triển của chính họ và của công ty họ.

Trí thức Việt trẻ - Liên tục HƯỚNG ĐẾN PHÍA TRƯỚC
Mục tiêu nào cũng nhằm đưa người ta tiến đến một điều gì đó. Dù phát triển theo chiều rộng hoặc đi vào bề sâu thì cũng đều phải đưa chủ nhân của nó hướng đến phía trước.
Quả thực, trí thức Việt trẻ đang rất sốt sắng với việc tiến đến phía trước. Nhìn nhận về sự trưởng thành của mình hơn sau mỗi một mốc thời gian, tôi tin là các du học sinh mà tôi đã có dịp phỏng vấn sẽ có rất nhiều điều để nói. Trong giới hạn bài viết này, tôi chỉ muốn gói gọn lại ở một số điểm như sau:

- Phía trước không giới hạn ở việc làm thuê hay làm chủ:
Trong nhiều bài viết về du học sinh thời gian qua, nhiều người đã đặt ra quan điểm "làm thuê" hay "làm chủ" để đánh giá về bản lĩnh của du học sinh. Còn tôi thì không nghĩ thế.
Bản lĩnh của trí thức Việt nằm ở chỗ họ đánh giá được đúng bản thân mình và hiểu được mình sẽ phù hợp với môi trường nào. Và khi đó, làm thuê hay làm chủ chỉ là sự thể hiện của sự lựa chọn môi trường làm việc. Lấy nó làm thước đo sẽ làm sai lêch bản chất của tri thức Việt.
Rất nhiều du học sinh tôi biết giờ đã là có công ty riêng. Người thật sự tiến được những bước dài, người vẫn còn chật vật. Tuy nhiên, rất ít người trong số họ ân hận về quyết định của mình. Họ được nhiều. Được kinh nghiệm thật sự làm chủ. Và trong quá trình làm chủ đó họ cũng là những người làm thuê đúng nghĩa vi họ luôn ở thế của “bên B” trong giao dịch với các đối tác.
Còn nhiều du học sinh đang nắm giữ những cương vị trọng yếu hoặc những công việc tốt thì về mặt danh nghĩa là làm thuê nhưng họ là những “bên A” đầy quan trọng có quyền quyết định tới các ông chủ “bên B”. Viết như vậy, tôi chỉ có mong muốn được khẳng định rằng, trí thức Việt đủ thông minh để xác định cần phải liên tục hướng đến phía trước.
- Phía trước cần thể hiện bằng hành động thực tế và thời điểm phù hợp:
Phùng Hải Đăng, cựu du học sinh bằng thạc sĩ về Quản trị dự án xây dựng tại Đại học Northumbria, Anh Quốc đã cùng 6 bạn bè du học sinh các nước khác thành lập Công ty cổ phần Tư vấn và Đầu tư Vinaland sau gần ba năm lăn lộn tại rất nhiều dự án khi trở về Việt Nam.
Đăng mới chỉ làm việc tại nước ngoài vài tháng nên khi về nước anh đã chọn con đường tích lũy thực tế trước. Hiện tại, công ty của Đăng đã tiếp cận được với một số dự án phát triển bất động sản khá lớn, từ 500 ha đến hơn 1.000 ha.
Không đơn giản để Đăng và các bạn mình lập công ty riêng nhưng họ đã quyết định và giờ họ đã thực sự có Vinaland, có quyền chọn đối tác và dự án, có quyền đưa tư tưởng và kinh nghiệm làm việc của mình vào để tạo ra những sản phẩm và dịch vụ tốt.
Các công ty như của Đăng hiện có khá nhiều. Thậm chí, nhiều người hoài nghi còn cho rằng, tính “nhấp nhổm” muốn trở thành chủ của các du học sinh thật sự phiền toái và gây ổn định không tốt cho doanh nghiệp mà họ chỉ đến để học việc.
Cá nhân tôi thì cho rằng, lý do của sự không gắn kết lâu dài của các du học sinh đến từ nhiều lý do, trong đó đáng kể là từ cơ chế dành cho khả năng thăng tiến của họ chưa được phù hợp.
Do đó, họ có quyền và phải đưa ra quyết định mới để điều chỉnh các sự chưa phù hợp đó vào thời điểm cần điều chỉnh. Có lẽ, sự khác nhau giữa những du học sinh có được nhiều thứ cùng một lúc và những người chưa thực sự có được cái mình mong muốn là sự lựa chọn về thời điểm để đưa ra quyết định.
Càng ngày với càng nhiều tấm gương minh chứng cho sự dám nghĩ, dám làm và có thành công. tôi tin rằng, trí thức Việt trẻ sẽ học được cách quyết định và biết xác định thời điểm lựa chọn đúng đắn. Như vậy, chúng ta hoàn toàn có thể tin rằng, trí thức Việt trẻ sẽ ngày một thành công hơn.

• Thạc sĩ Dương Quỳnh Hoa (Cựu du học sinh ĐH Greenwich - Anh quốc)